Spartakus

"Spartakus" to dzieło wielowątkowe, łączące epickie, tragiczne i liryczne sceny, pełne dramatycznych napięć. To opowieść o odwadze, poświęceniu i dążeniu do wolności, ukazana w widowiskowej formie pełnej emocji i ekspresji. Głównym przesłaniem baletu jest walka o wolność, a bunt gladiatorów staje się jej symbolem. Muzyka Arama Chaczaturiana ilustruje akcję, nadając bohaterom i środowiskom charakterystyczne motywy. Temat "Spartakusa" składa się z dwóch motywów - bohaterskiego i emocjonalnego. Oprócz rytmów tanecznych i elementów folkloru (m.in. armeńskiego), w muzyce dominują marsze, motywy wojenne i pogrzebowe. Libretto "Spartakusa" opracowane zostało na podstawie dzieł Plutarcha i Juwenala oraz badań współczesnych historyków. Spartakus, Frygia i Krasus są postaciami autentycznymi, a zaprzedana Rzymowi Egina została wykreowana przez librecistę jako kontrastująca z odwagą i bohaterstwem. Warto podkreślić, że twórcą choreografii w spektaklu jest Robert Balogh, który współpracował już z Operą Śląską.

Swoją karierę rozpoczął w Teatrze Oldřicha Stibora w Ołomuńcu, gdzie w latach 1985-1988 pracował jako solista i choreograf. Następnie, w latach 1989-1994, stworzył kilka spektakli dla Teatru Narodowego w Bratysławie ("Lux et Requiem") oraz Teatru Narodowego w Pradze ("Catulli Carmina", "Ekstaza ducha", "Dama z kameliami"). W latach 1994-1997 pełnił funkcję choreografa i kierownika baletu w Teatrze Josefa Kajetána Tyla w Pilźnie. W krótkim czasie udało mu się stworzyć znakomity zespół, który szybko zdobył uznanie również za granicą. Z tego okresu pochodzą jego udane balety, takie jak "Casanova", "Carmen", "Romeo i Julia" oraz "Puszkin". Robert Balogh był także dyrektorem artystycznym zespołu baletowego Teatru Morawskiego w Ołomuńcu. Dzięki przemyślanemu doborowi repertuaru oraz angażowaniu utalentowanych tancerzy z całego świata stworzył zespół na międzynarodowym poziomie. Każdego roku grupa występuje gościnnie w Niemczech, Polsce i na Słowacji. Po raz pierwszy w historii Teatru Morawskiego jego baletowy zespół wystąpił na scenach Teatrów Narodowych w Pradze i Bratysławie.

LIBRETTO

Akt I
Rzymskie legiony triumfują na forum. Przewodzi im bogaty, okrutny i nieludzki wódz Krassus. Za nimi prowadzeni są więźniowie. Spartakus i Frygia są wśród skutych jeńców skazanych na niewolę. Spartakus rozpacza samotnie w ciemnym lochu - urodził się jako wolny człowiek, a teraz jest przykutym łańcuchami niewolnikiem. Na targu niewolników handlarze oddzielają mężczyzn od kobiet i oferują ich na sprzedaż bogatym Rzymianom. Spartakus i Frygia zostają rozdzieleni. Frygia jest nieszczęśliwa. Ze strachem zastanawia się nad swoją przyszłością. Krassus organizuje wystawny bankiet w swojej willi. Kurtyzany dbają o rozrywkę i zabawę gości. Jest kuszony do szalonego tańca przez swoją kochankę Eginę. Otumaniony winem i rozpalony namiętnością Krassus wzywa gladiatorów, by zaprezentowali swoje umiejętności. Dwóch krzepkich gladiatorów - najpierw rybak (retiarius) i ryba (murmillus), później mężczyźni w hełmach z przyłbicami (andabates) - walczą na śmierć i życie na oczach gości. Podczas walki jeden z gladiatorów zostaje śmiertelnie ranny. Hełm zwycięskiego zapaśnika zostaje zdjęty. To Spartakus. Jego rozpacz po stracie przyjaciela gladiatora stopniowo przeradza się w gniew i nienawiść do Rzymian. Nie chcąc dłużej znosić hańby niewoli, wznieca bunt gladiatorów. Spartakus i Frygia odzyskują wolność. Coraz więcej niewolników przyłącza się do powstania. Wszyscy zgodnie ogłaszają Spartakusa swoim przywódcą. Spartakus i Frygia, pełni wiary w przyszłość, są szczęśliwi, że są razem.

Akt II
Arogancki Krassus pokazuje swoją nieskończoną moc. Towarzyszy mu jego kochanka Egina. Nagle pojawiają się wieści o ataku niewolników na Rzymian. Spartakus postanawia stawić czoła Krassusowi i pokonuje go w bitwie. Powstańcy chcą zabić rzymskiego wodza, ale Spartakus odsuwa ich miecze. Krassus może ocalić swoje życie jak gladiatorzy - walcząc jako człowiek przeciwko człowiekowi. Wybiera jednak haniebną ucieczkę. Krassus poprzysięga okrutną zemstę na niewolnikach, którzy go upokorzyli. Zbiera nowe oddziały do ataku na rebeliantów. Egina sama wręcza mu miecz. W obozie niewolników nastąpił rozłam. Niektórzy z nich są niezadowoleni i odchodzą od Spartakusa. Istiva Egina przedostaje się do obozu niezauważona wśród pozostałych lojalnych niewolników. Uwodzi mężczyzn winem i erotycznym tańcem. Przekonuje ich do zdrady Spartakusa. Odurzeni mężczyźni tracą zahamowania, a wraz z nimi czujność. Tymczasem żołnierze Krassusa stopniowo otaczają oddziały Spartakusa. Rozpoczyna się zacięta bitwa, w której Spartakus zostaje śmiertelnie ranny przez rzymskich żołnierzy i ukrzyżowany na rozkaz wodza Krassusa. Bitwa dobiegła końca. Opuszczona Frygia przybywa na pole bitwy. Jej żal jest bezkresny. Opłakuje Spartakusa, swojego ukochanego męża i bohatera, który był w stanie przeciwstawić się rzymskim niewolnikom.

Libretto: Nikołaj Wołkow oprac. Robert Balogh